Nieuws

Voedselonzekerheid in zorgzone Zuid – Ideeën om samen actie te ondernemen

10 mrt

Op 5 februari 2026 kwamen de professionals uit de welzijns- en gezondheidssector uit zorgzone Zuid bij elkaar voor een Veranderatelier over de gezondheidsdeterminanten die mogelijk worden beïnvloed door de hervorming van de werkloosheid. De gesprekken gingen over toegang tot voldoende voeding van goede kwaliteit en over de voedselonzekerheid die op het terrein wordt waargenomen.

Toenemende spanning in het voedselhulpsysteem

De deelnemers aan het rondetafelgesprek stellen vast dat de vraag naar voedselhulp voortdurend toeneemt, met name onder alleenstaande ouders, huishoudens met één inkomen, werknemers met onzekere contracten en studenten. Er zijn ook nieuwe doelgroepen bijgekomen, die niet altijd onder de klassieke regelingen voor mensen in grote onzekerheid vallen.

Tegelijkertijd wordt het aanbod kwetsbaarder: sommige sociale kruideniers sluiten, voedselpakketten bestaan vaker uit droge voedingsmiddelen en er zijn minder onverkochte producten beschikbaar. Verenigingen spelen een centrale rol om op deze behoeften in te spelen, maar veel van hen zijn nu overbelast.

Belangrijke belemmeringen voor de toegang tot hulp

Tijdens de discussies werden meerdere belemmeringen voor de toegang tot voedselhulp in kaart gebracht:

Administratieve complexiteit, vaak gekoppeld aan de noodzaak om een dossier te openen bij een OCMW en aan criteria die variëren naargelang de regelingen.
Financiële en geografische belemmeringen in een context van stijgende voedselprijzen en ongelijke spreiding van de diensten.
Symbolische barrières, met name de angst voor stigmatisering of het gevoel geen recht te hebben om hulp te vragen.

Ideeën om samen actie te ondernemen

De aanwezige professionals noemden verschillende mogelijkheden om actie te ondernemen.

Partnerschappen tussen lokale spelers versterken lijkt onmisbaar om de samenhang van het systeem te verbeteren en bruggen te slaan tussen de verschillende regelingen. Ook afstemming tussen de welzijns- en de gezondheidssector is belangrijk, want voedselonzekerheid gaat vaak samen met andere kwetsbaarheden (diabetes, eetstoornissen, sociaal isolement enz.).
De deelnemers vonden het ook belangrijk om de bestaande tools beter te verspreiden en de toegangsvoorwaarden tot de voorzieningen te verduidelijken, zodat eerstelijnsprofessionals de doelgroepen vlotter kunnen verwijzen.
De diversificatie van de vormen van hulp is een andere belangrijke piste: via deelkeukens, collectieve projecten rond voeding, volkstuintjes of gezamenlijke aankoopnetwerken zoals GASAP en vzw VRAC worden laagdrempelige en minder stigmatiserende vormen van toegang tot voeding aangeboden. Het gebruik van minder beladen benamingen kan ook helpen om symbolische barrières te doorbreken.
Tot slot werd ook nagedacht over een model voor voedselzekerheid dat iedereen waardige en universele toegang tot kwaliteitsvoeding garandeert.

De collectieve dynamiek voortzetten

Tijdens deze bijeenkomst konden de deelnemers hun visies met elkaar delen en overeenstemmende bevindingen uit de praktijk uitwisselen. Er werd benadrukt dat toegang tot voedsel van goede kwaliteit niet alleen op noodmaatregelen kan steunen, maar een structurele en gecoördineerde aanpak vereist.

Om deze reflecties verder uit te diepen, vormt het dossier ‘Voedselonzekerheid en welzijn-gezondheid’ van Brusano (Voedselonzekerheid en de link met welzijn-gezondheid) een waardevolle hulpbron, net als de komende workshops en thematische overlegmomenten die openstaan voor alle professionals in zorgzone Zuid.

Hulpbronnen in Zorgzone Zuid

Er werden verschillende soorten actoren genoemd in de zorgzone:

De verschillende actoren op het gebied van voedselhulp in Brussel staan vermeld in het Repertorium over voedselhulp in Brussel en Wallonië van de FdSS (Voedselhulp in België | FdSS).

Meer informatie

Cuisines de Quartier
Vers un Réseau d’Achat en Commun – VRAC BRUXELLES
Réseau des GASAP / Netwerk van SAGAL