Laten we praten over perinatale zorg!

In 2025 organiseerde Zorgzone Zuid een reeks bijeenkomsten over perinatale zorg, waarbij professionals uit de welzijns- en gezondheidssector, waaronder de geestelijke gezondheidszorg, bijeenkwamen.

De ambitie was duidelijk: bruggen bouwen tussen beroepen, netwerken versterken en samen de ondersteuning voor zwangere vrouwen en gezinnen verbeteren.

Die bijeenkomsten zijn open en toegankelijk voor alle welzijns- en gezondheidsactoren, ook degenen die niet uitsluitend betrokken zijn bij perinatale zorg, maar die wel een sleutelrol spelen in het levenspad van gezinnen.

Een plek om elkaar te ontmoeten … en te netwerken

Vanaf het begin spraken de deelnemers algemeen gedeelde verwachtingen uit: :

• een beter begrip krijgen van de hulpbronnen in de regio;
• praktische synergieën creëren tussen diensten en sectoren;
• de kwaliteit van de verwijzing en ondersteuning verbeteren;
• de tijd nemen om samen na te denken over uitdagingen in de perinatale zorg;

Al die behoeften bevestigen het belang van regelmatige mogelijkheden om elkaar te leren kennen, naast institutionele of gespecialiseerde benaderingen.

De eerste 1000 dagen: ondersteuning van kwetsbare zwangere vrouwen en hun gezinnen

Elke bijeenkomst bood de gelegenheid om het kader van het programma ‘De eerste 1000 dagen’, de invoering ervan in Brussel en de specifieke kenmerken van de uitvoering ervan in de verschillende zorgzones te evalueren. Zorgzone Zuid presenteerde ook een aantal van zijn overlegfora, faciliteiten en activiteiten, wat bijdroeg tot een beter begrip van de lokale hulpbronnen. Het gaat hier bijvoorbeeld om de Helpdesk, het Thematisch Overleg Geestelijke gezondheid en de opendeurweek Melting Papot.

🔎 Het programma ‘Zorg en ondersteuning voor zwangere vrouwen, hun kinderen en hun gezin tijdens de eerste 1000 dagen’ heeft tot doel kwetsbare zwangere vrouwen effectieve toegang te bieden tot geïntegreerde, ononderbroken en aangepaste zorg en ondersteuning tijdens de eerste 1000 dagen.
Dit programma maakt deel uit van het Interfederaal plan voor geïntegreerde zorg, dat gecofinancierd wordt door het RIZIV en de gewesten.

👉🏽 Meer informatie over dat programma vind je

Een gedeelde observatie kwam naar voren: veel organisaties zijn nog steeds niet voldoende op de hoogte van het bestaan of de inhoud van het programma rond de eerste 1000 dagen, wat het belang benadrukt van voortdurende inspanningen om informatie te verspreiden en het bewustzijn te vergroten.

Een diversiteit aan profielen, een echte troef

De grote verscheidenheid aan beroepen en benaderingen was goed voor dynamische gesprekken en stelde ons in staat om de uitdagingen rond perinatale zorg breed te bekijken.

De deelnemers aan de bijeenkomsten constateerden echter een aantal terugkerende afwezigen, met name huisartsen, gynaecologen en ziekenhuizen. Hun deelname zou nieuwe perspectieven opleveren en ongetwijfeld nieuwe uitdagingen om gezamenlijk aan te werken. Als je dit leest, sluit je dan aan of neem contact op met het team van Zorgzone Zuid om andere manieren van betrokkenheid te bespreken.

Workshops om van theorie naar praktijk te gaan

De bijeenkomsten werden georganiseerd rond twee workshops :

1. Inzicht in en gebruik van het programma rond de eerste 1000 dagen. Tijdens die workshop: :
   • • ontdekten we het Born in Belgium Professionals-platform;
     • onderzochten we het praktische gebruik ervan in een fictieve casus;
     • kregen we vragen en antwoorden over de rol van maatschappelijk werkers, de plaats van psychologen, coördinatie, administratieve lasten, geïntegreerde zorg, de rol van kinderdagverblijven enz.

1. Netwerken en coördineren van trajecten. Het tweede deel van de bijeenkomsten draaide rond het netwerk rond de eerste 1000 dagen in zorgzone Zuid. Het resulteerde in een gedeelde visie op coördinatie als:
   • • relationeel, organisatorisch en reflectief werk;
     • een collectieve aanpak gericht op de behoeften van zwangere vrouwen;
     • een functie die luisteren, samenwerken en voortdurend bijsturen vereist;
     • het vermogen om te anticiperen op overgangen en die te plannen en een ‘helikopterview’ van het traject en het netwerk te behouden.

Er zijn verschillende prioritaire werkpunten aangestipt, waaronder:

• • • de behoefte aan activiteiten voor gezinnen in de periode vanaf de conceptie tot het derde levensjaar van het kind (met speciale aandacht voor kinderen van 0-1 jaar);
    • de wens om het isolement van zwangere vrouwen en hun gezinnen te bestrijden door middel van een preventieve en collectieve aanpak;
    • het belang om beter gebruik te maken van bestaande tools (Sociaal Brussel, Born in Brussels, Born in Belgium), waarbij prioriteit wordt gegeven aan regelmatige updates en uitwisselingsmomenten in plaats van het creëren van een nieuw systeem;
    • de behoefte aan meer systematische uitwisseling van informatie tussen professionals.

Er zijn concrete hefbomen geïdentificeerd, zoals het Huis van het Kind, de PsyBru-regelingen, de repertoria van de sociale coördinaties, de website myone.be, en ook nog enkele informele groepen (WhatsApp, sociale media).

Isolement, kwetsbaarheid en lokale hulpbronnen

Tijdens de kennismaking kwamen een aantal initiatieven in zorgzone Zuid naar voren (Le Petit Vélo Jaune, Maison Jaune, Bru-Stars, Crosslink, PsyBru, Born in Brussels enz.). Uit de gesprekken kwam naar voren hoe uitgebreid het bestaande aanbod is en hoe moeilijk het soms is om ervoor te zorgen dat het gemakkelijk te begrijpen is – zowel voor het grote publiek als voor de professionals zelf.

Een interactieve workshop hielp bij het identificeren van:

• • belangrijke kwetsbaarheden, waaronder taalproblemen en sociaaleconomische problemen;
  • structurele barrières, zoals verzadiging van diensten, gebrek aan kennis van het netwerk, een soms ziekenhuisgerichte logica en een verlies aan follow-up voor eerstelijnswerkers;
  • de bestaande positieve samenwerkingen met ziekenhuizen, OCMW’s, actoren in de geestelijke gezondheidszorg, veldorganisatie, het ONE, de Ligue des familles en het Eenoudergezinnen’thuis.

Het proces van het samenstellen van een perinataal repertorium is begonnen, waarbij bronnen op een evoluerende en collectieve basis worden gedeeld.

Om te onthouden

• Er is een sterke en gedeelde wil om het netwerk beter te leren kennen en de banden tussen spelers in Zorgzone Zuid te versterken;
• De diversiteit aan initiatieven en expertise in de regio wordt erkend;
• Er is duidelijk nood aan bijkomende uitleg en steun voor de coördinatiefunctie in het kader van het programma rond de eerste 1000 dagen;
• Het komt erop aan voortdurende inspanningen te leveren om de sectoren te informeren, met elkaar in contact te brengen en samen te werken.

Wat nu?

In 2026 zijn er 3 bijeenkomsten rond perinatale zorg gepland:

• 19 maart: 👉🏼  Informatie en inschrijving
• 18 juni: 👉🏼 Informatie en inschrijving
• 26 november: 👉🏼 Informatie en inschrijving

De prioriteiten voor die cyclus van 3 bijeenkomsten zijn:

• de contacten tussen de welzijns- en gezondheidsspelers verdiepen;
• elkaars pre- en postnatale praktijken beter begrijpen;
• meer informatie geven over het perinatale programma;
• blijven samenwerken om het opsporen van moeilijke situaties, de verwijzing van die mensen en samenwerking onder professionals in de hele regio te verbeteren;
• met speciale aandacht voor kinderen van 0 tot 1 jaar (activiteiten) en voor geïsoleerde ouders.

Het doel van de bijeenkomsten is om meer geïntegreerde en toegankelijke perinatale ondersteuning te bieden in Zorgzone Zuid. Ze zijn voor iedereen toegankelijk, zonder verplichting om alle 3 de bijeenkomsten bij te wonen.